Twee regio's
Doen de noordelijke bergen en het islamitische zuiden ertoe voor de avond? Cordillera-gongs en de meerculturen van Mindanao
De boekingspagina belooft dansen uit twee heel verschillende regio's, en een paar weetjes over elk maken het podium makkelijker te begrijpen.
Reserveer mijn avond ↗Kort antwoord
Ja, zij vormen het hart van het programma, en een paar minuten context maken het rijker. De pagina belooft ceremoniële dansen van de noordelijke bergstammen en dansen van het islamitische zuiden. In de praktijk betekent dat de Cordillera van Noord-Luzon, thuisbasis van de rijstterrassen en een traditie van gongs en dans, en Mindanao, waar de Maranao en naburige volkeren een hoofse gongmuziek en epische poëzie in ere houden.
De twee regio's in het kort
| Noordelijke bergen | Moslimzuid | |
|---|---|---|
| Plaats | De Cordillera van Noord-Luzon, met Baguio als regionaal centrum | Mindanao en de Sulu-archipel |
| De mensen | Elf grote etnolinguïstische groepen, ongeveer 1,8 miljoen mensen | Maranao, Maguindanao, Tausug en anderen |
| Beroemd erfgoed | Rijstterrassen van de Filipijnse Cordillera, UNESCO 1995 | Het Darangen-epos van de Maranao |
| Muziek | Koperen gongs, gangsa genoemd bij de Tingguian | Kulintang-gongs en agung |
| Danst Wikipedia noemt | Ibaloi bendian, Kankanaey tayaw | Singkil |
De noordelijke bergen
De Cordillera Administrative Region, zo staat op Wikipedia, omvat zes provincies in het noorden van Luzon, is de enige regio zonder zeegrens in de archipel en heeft Baguio als grootste stad. De bevolking wordt vaak Igorot genoemd of, recenter, Cordilleraanse volkeren, en Wikipedia telt 11 grote etnolinguïstische groepen. De grotere zuidelijke en centrale groep is bedreven in rijstterrassenlandbouw, en Wikipedia voegt eraan toe dat de kerstening en onderwerping van de bergregio voor de Spaanse koloniale overheid een moeilijke opgave bleek.
Dans van de Cordillera
Wikipedia vermeldt gemeenschapsdansen uit de regio. De Ibaloi bendian is een massadans met honderden mannelijke en vrouwelijke dansers, oorspronkelijk een overwinningsdans en nu een feestelijke dans bij cañao-maaltijden. De Kankanaey tayaw is een gemeenschapsdans die meestal op bruiloften wordt gedanst. Koperen gongs, gangsa genaamd, behoren tot de meest gekoesterde bezittingen van de Tingguian, wat erop wijst hoe centraal de klank van de gong staat bij ceremonies in de bergen.
De terrassen en de gezangen
UNESCO nam de Rijstterrassen van de Filipijnse Cordillera in 1995 op in haar lijst, als eerste cultuurlandschap ooit. Wikipedia vermeldt vijf sites, alle in de provincie Ifugao, en merkt op dat de beroemde terrassen van Banaue zelf geen deel uitmaken van de inschrijving. Ook staat er dat UNESCO in 2008 de Hudhud-gezangen van de Ifugao inschreef: verhalende liederen die vooral door oudere vrouwen worden gezongen bij het zaaien, de oogst en bij wakes.
Het moslimzuiden
Wikipedia beschrijft de Maranao als een overwegend islamitisch volk rond het Lanao-meer op Mindanao, waarbij hun naam ‘mensen van het meer’ betekent. Hun cultuur staat bekend om kunst, weefwerk, metaalbewerking en het Darangen-epos, dat Wikipedia vermeldt als immaterieel UNESCO-erfgoed. De koninklijke huizen van de Maranao, de torogan, worden beschreven als de meest esthetische architectuur van de Filipijnen, en de okir-snijwerken versieren hout en metaal.
Waarom twee regio's op één podium
De Cordillera en Mindanao samen laten zien hoe gevarieerd de Filipijnse cultuur is. De bergen bieden gemeenschapsdansen die verbonden zijn met feesten en bruiloften, terwijl het zuiden hofdansen en een lange epische traditie biedt. Geen van beide is één enkele volksstijl, aangezien Wikipedia in elke regio vele groepen telt, dus een gezelschap moet een paar draden kiezen om hen te vertegenwoordigen. Daarom voelt de avond als een proeverij, in de beste zin.
Kulintang, het gongspel
Wikipedia noemt kulintang een oude instrumentale vorm van kleine, horizontaal gelegde gongs die de melodie dragen, ondersteund door grotere hangende gongs en drums. Het beschrijft de traditie als een van de drie grote gongensembles van Zuidoost-Azië, naast gamelan en piphat, en stelt dat deze is gebaseerd op een pentatonische toonladder met ruimte voor improvisatie. Singkil danst op dit geluid.
Geluiden om naar te luisteren
Gongs klinken en galmen, waardoor het oor een gelaagde puls opvangt in plaats van een melodie op één instrument. Bij kulintang dragen de kleine gongs de melodie, terwijl de grotere het ritme vasthouden — een vorm die Wikipedia omschrijft als een orkest van gestapelde partijen. Als je die gelaagdheid tijdens de voorstelling hoort, luister je waarschijnlijk naar de zuidelijke gongtraditie.
Hoe u dit gebruikt
De boekingspagina noemt de twee regio's, maar niet de dansen; deze feiten zijn dus een kaart, geen programma. Als het gezelschap een massadans, een bruiloftsdans of een waaierdans opvoert, hebt u een referentiepunt. Voert het iets anders op, dan weet u nog steeds waar de muziek en het kostuum vandaan komen.
Veelgestelde vragen
Zal de show een rijstterrassendans bevatten?
De pagina noemt geen afzonderlijke dansen, dus dat kan niet worden beloofd.
Is Igorot het juiste woord?
Wikipedia vermeldt dat de term gebruikt wordt, en dat Cordilleran peoples de recentere term is. Sommigen beschouwen igorot als enigszins pejoratief, behalve de Ibaloy.
Staan de terrassen van Banaue op de UNESCO-lijst?
Wikipedia zegt dat het Banaue-cluster geen deel uitmaakt van de inschrijving, hoewel de nabijgelegen Ifugao-terrassen dat wel doen.
Wat is een torogan?
Een koninklijk Maranao-huis, door Wikipedia beschreven als de meest esthetische architectuur van de Filipijnen.
Bronnen